connectbizs
|
ธุรกิจ
|
06/08/2026
ลองนึกภาพโลกในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าดูครับ ไฟฟ้าที่เราใช้ชาร์จมือถือ เปิดแอร์ หรือขับเคลื่อนโรงงาน จะมาจากแสงแดดและลมมากขึ้นเรื่อยๆ แทนที่ถ่านหินและก๊าซธรรมชาติแบบที่เคยเป็นมา นี่ไม่ใช่แค่ความฝันด้านสิ่งแวดล้อมอีกต่อไปแล้วครับ แต่กำลังกลายเป็นความจริงที่ขับเคลื่อนด้วยเม็ดเงินมหาศาลจริงๆ
และข่าวดีคือ ไทยไม่ได้เป็นแค่ผู้ดูอยู่ข้างสนาม แต่มีไพ่ในมือที่แข็งแรงพอจะเล่นในสนามนี้ได้จริง ที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นคือ จังหวะเวลาตอนนี้เหมาะเป็นพิเศษ เพราะโลกกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งของอุตสาหกรรมพลังงาน และประเทศที่เข้าไปมีบทบาทตั้งแต่ช่วงต้น มักได้เปรียบกว่าประเทศที่รอดูสถานการณ์ก่อนแล้วค่อยตามเข้ามาทีหลัง เหมือนกับการจับจองที่นั่งดีๆ ในโรงหนัง ยิ่งเข้าไปเร็ว ยิ่งได้เลือกที่นั่งที่ดีกว่า
วันนี้เลยอยากพาไปดูกันแบบละเอียดว่าทำไมพลังงานหมุนเวียนถึงกลายเป็นโอกาสทองของเศรษฐกิจไทย ธุรกิจแบบไหนบ้างที่จะได้อานิสงส์จากคลื่นลูกใหญ่นี้ และคนธรรมดาอย่างเราจะเข้าไปมีส่วนร่วมกับโอกาสนี้ได้อย่างไรบ้าง
ตัวเลขที่น่าตื่นเต้นคือ รัฐบาลทั่วโลกกำลังผลักดันให้พลังงานสะอาดครอง 30% ของการผลิตไฟฟ้าทั้งโลกภายในปี 2026 นี้ ซึ่งไม่ใช่แค่คำมั่นสัญญาลอยๆ แต่มีการลงทุนจริงตามมาด้วย จีนประเทศเดียวเพิ่มกำลังผลิตพลังงานลมและแสงอาทิตย์มากกว่า 300 กิกะวัตต์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่ใหญ่มากจนแทบนึกภาพไม่ออก
ความต้องการที่พุ่งขึ้นแบบนี้ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ไปถึงราคาโลหะที่ใช้ในเทคโนโลยีพลังงานสะอาด ราคาพุ่งขึ้นเฉลี่ย 7% โดยเฉพาะนิกเกิลที่ใช้ในแบตเตอรี่เติบโตถึง 13% รวมถึงทองแดงและลิเธียมที่ราคาขยับตามไปด้วย ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนชัดเจนว่านี่ไม่ใช่กระแสชั่วคราว แต่เป็นการเปลี่ยนผ่านเชิงโครงสร้างที่กำลังเกิดขึ้นจริงทั่วโลก
ลองคิดตามง่ายๆ ครับ เวลาที่ราคาวัตถุดิบสำคัญของอุตสาหกรรมหนึ่งพุ่งขึ้นพร้อมกันหลายตัวแบบนี้ แปลว่าความต้องการไม่ได้มาจากประเทศใดประเทศหนึ่งเท่านั้น แต่เป็นแรงซื้อที่มาจากทั่วโลกพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นยุโรปที่เร่งลดพึ่งพาก๊าซธรรมชาติหลังวิกฤตพลังงาน สหรัฐฯ ที่ทุ่มงบสนับสนุนพลังงานสะอาดผ่านนโยบายภาครัฐ หรือประเทศในเอเชียที่แข่งกันสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนเพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีในประเทศตัวเอง
สิ่งที่ตามมาคือ ห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดทั้งระบบกำลังขยายตัวตาม ตั้งแต่การขุดแร่ การผลิตชิ้นส่วน ไปจนถึงการติดตั้งและบำรุงรักษา ซึ่งแต่ละขั้นตอนล้วนสร้างงานและโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ ขึ้นมาทั้งสิ้น
จุดที่น่าสนใจคือ ไทยไม่ได้เพิ่งเริ่มนับหนึ่งในสนามนี้ แต่มีศักยภาพที่สั่งสมมาพอสมควรแล้ว โดยเฉพาะสองด้านหลัก
1.ด้านแรกคือพลังงานแสงอาทิตย์และชีวมวล ซึ่งไทยมีสภาพภูมิอากาศที่เอื้ออำนวยและมีวัตถุดิบทางการเกษตรมหาศาลที่แปรรูปเป็นพลังงานชีวมวลได้ ไม่ว่าจะเป็นเศษวัสดุจากอ้อย ข้าว หรือปาล์มน้ำมัน ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ประเทศอื่นหลายแห่งไม่มีเหมือนไทย
2.ด้านที่สองคือโอกาสในการพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิต ทั้งแผงโซลาร์เซลล์และกังหันลม ซึ่งไทยมีพื้นฐานอุตสาหกรรมการผลิตที่แข็งแรงอยู่แล้วจากภาคยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ การต่อยอดไปสู่การผลิตอุปกรณ์พลังงานสะอาดจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวเกินไป
ยังมีข้อได้เปรียบด้านที่สามที่มักถูกมองข้าม นั่นคือทำเลที่ตั้งของไทยเอง เพราะอยู่ใจกลางภูมิภาคอาเซียนที่มีเส้นทางการค้าเชื่อมโยงหลายประเทศ ทำให้ธุรกิจที่ผลิตอุปกรณ์พลังงานสะอาดในไทย สามารถส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้านที่กำลังเร่งพัฒนาพลังงานหมุนเวียนเช่นกันได้สะดวก ไม่ว่าจะเป็นเวียดนาม อินโดนีเซีย หรือฟิลิปปินส์ ซึ่งล้วนมีความต้องการพลังงานสะอาดเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง พูดง่ายๆ คือ ไทยไม่ได้แค่มีวัตถุดิบและโรงงานพร้อม แต่ยังมีตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ที่เอื้อให้กลายเป็นฐานส่งออกพลังงานสะอาดของภูมิภาคได้ด้วย ถ้าเล่นไพ่ใบนี้ถูกจังหวะ
หลายคนอาจคิดว่าเรื่องพลังงานหมุนเวียนเป็นสนามของบริษัทใหญ่เท่านั้น แต่จริงๆ แล้วมีธุรกิจหลายขนาดที่ได้ประโยชน์จากคลื่นนี้ ธุรกิจติดตั้งระบบพลังงานหมุนเวียน ไม่ว่าจะเป็นการติดตั้งแผงโซลาร์บนหลังคาบ้านหรือโรงงาน คือธุรกิจที่เติบโตต่อเนื่องตามความต้องการที่เพิ่มขึ้น เพราะทั้งบ้านเรือนและโรงงานต่างต้องการลดค่าไฟและลดการปล่อยคาร์บอนไปพร้อมกัน ลองนึกภาพร้านติดตั้งโซลาร์เซลล์เล็กๆ ในต่างจังหวัดดูครับ เมื่อก่อนอาจมีลูกค้าแค่บ้านที่สนใจเรื่องสิ่งแวดล้อมเป็นพิเศษ แต่ตอนนี้แม้แต่เจ้าของโรงงานขนาดกลางก็เริ่มมองหาการติดตั้งโซลาร์เพื่อลดต้นทุนค่าไฟที่แพงขึ้นทุกปี ตลาดจึงขยายจากกลุ่มลูกค้าเฉพาะทางไปสู่กลุ่มลูกค้าทั่วไปมากขึ้นเรื่อยๆ
ธุรกิจด้าน Energy Storage หรือการจัดเก็บพลังงาน ก็เป็นอีกจุดที่น่าจับตา เพราะพลังงานแสงอาทิตย์และลมมีข้อจำกัดเรื่องความต่อเนื่อง แดดไม่ออกตอนกลางคืน ลมก็ไม่ได้พัดตลอดเวลา จึงต้องมีระบบกักเก็บพลังงานมารองรับช่วงที่ผลิตไฟฟ้าไม่ได้ ธุรกิจที่พัฒนาหรือติดตั้งระบบแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานจึงมีที่ยืนชัดเจนในตลาดนี้ และยิ่งเทคโนโลยีแบตเตอรี่พัฒนาให้ราคาถูกลงเรื่อยๆ ตลาดนี้ก็ยิ่งเปิดกว้างสำหรับผู้เล่นรายเล็กที่อยากเข้ามาแข่งขัน
และธุรกิจด้าน Smart Grid หรือระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ ที่ช่วยบริหารจัดการการกระจายไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานหมุนเวียนหลายจุดให้มีประสิทธิภาพ ก็เป็นตลาดใหม่ที่กำลังเปิดกว้างสำหรับผู้เล่นด้านเทคโนโลยีเช่นกัน เพราะเมื่อมีแหล่งผลิตไฟฟ้ากระจายอยู่หลายจุดทั่วประเทศแทนที่จะรวมศูนย์ไว้ที่โรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ไม่กี่แห่งเหมือนเดิม ระบบจัดการที่ฉลาดพอจะบริหารความซับซ้อนนี้ได้ ก็กลายเป็นสิ่งจำเป็นที่ขาดไม่ได้
มีจุดเชื่อมโยงหนึ่งที่หลายคนอาจยังไม่ทันสังเกต นั่นคือความสัมพันธ์ระหว่างพลังงานหมุนเวียนกับกระแส Data Center ที่กำลังบูมในไทยพร้อมกัน เพราะบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกที่เข้ามาตั้งศูนย์ข้อมูลในไทย ต่างต้องการใช้พลังงานสะอาดเพื่อลด Carbon Footprint ของตัวเอง นั่นหมายความว่า ความต้องการไฟฟ้าจาก Data Center ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว กำลังกลายเป็นแรงผลักดันเพิ่มเติมให้ตลาดพลังงานหมุนเวียนในไทยโตเร็วขึ้นไปอีก ธุรกิจที่อยู่ตรงกลางระหว่างสองอุตสาหกรรมนี้ เช่น ผู้พัฒนาโซลาร์ฟาร์มที่ป้อนไฟฟ้าสะอาดให้ศูนย์ข้อมูลโดยตรง จึงมีโอกาสเติบโตสองต่อไปพร้อมกัน
ไม่จำเป็นต้องเป็นบริษัทพลังงานยักษ์ใหญ่ถึงจะได้ประโยชน์จากเทรนด์นี้ครับ ธุรกิจขนาดกลางและเล็กสามารถเข้าร่วมได้หลายทาง ทางแรกคือการเป็นผู้รับเหมาติดตั้งระบบพลังงานแสงอาทิตย์ให้บ้านเรือนและธุรกิจในพื้นที่ ซึ่งเป็นตลาดที่มีความต้องการกระจายอยู่ทั่วประเทศ ไม่จำกัดแค่เมืองใหญ่ ทางที่สองคือการปรับตัวเองให้เป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทาน เช่น ผู้ผลิตชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์พลังงานสะอาด หรือผู้ให้บริการบำรุงรักษาระบบหลังการติดตั้ง ซึ่งเป็นงานที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญเฉพาะทางและมีการแข่งขันน้อยกว่าธุรกิจติดตั้งโดยตรง ทางที่สามคือการนำพลังงานหมุนเวียนมาใช้ในธุรกิจของตัวเองก่อน เพื่อลดต้นทุนค่าไฟระยะยาว และใช้เป็นจุดขายด้านความยั่งยืนที่ลูกค้ายุคใหม่ให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ
เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ลองสมมติเรื่องราวของช่างไฟฟ้าคนหนึ่งดูครับ เดิมทีเขารับงานซ่อมและเดินสายไฟทั่วไปในจังหวัดของตัวเอง รายได้พอไปได้แต่ไม่ได้เติบโตมากนัก เมื่อเขาเริ่มสังเกตว่าลูกค้าหลายรายเริ่มถามถึงการติดตั้งโซลาร์เซลล์มากขึ้นเรื่อยๆ เขาจึงตัดสินใจไปเรียนคอร์สอบรมการติดตั้งระบบโซลาร์เพิ่มเติม ซึ่งใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ จากนั้นก็เริ่มรับงานติดตั้งควบคู่ไปกับงานเดิม ปีแรกอาจมีลูกค้าแค่ไม่กี่ราย แต่พอผลงานเริ่มเป็นที่รู้จักผ่านการบอกต่อ ลูกค้าก็ค่อยๆ เพิ่มขึ้น จนถึงจุดที่งานติดตั้งโซลาร์กลายเป็นรายได้หลักแทนงานซ่อมไฟทั่วไป และเมื่อธุรกิจโตขึ้นอีก เขาก็ขยับไปรับงานที่ซับซ้อนขึ้น เช่น การติดตั้งระบบกักเก็บพลังงานให้โรงงานขนาดกลาง ซึ่งมีมูลค่างานสูงกว่าการติดตั้งบ้านทั่วไปมาก เรื่องราวแบบนี้ไม่ใช่เรื่องเพ้อฝัน แต่เป็นเส้นทางที่เกิดขึ้นจริงกับผู้ประกอบการรายเล็กจำนวนมากในหลายประเทศที่พลังงานหมุนเวียนเติบโตมาก่อนไทย และเป็นเส้นทางที่คนไทยหลายคนก็เริ่มเดินตามกันแล้วเช่นกัน
ต้องมีเงินทุนเยอะแค่ไหนถึงจะเริ่มธุรกิจด้านนี้ได้
ขึ้นอยู่กับว่าเลือกเข้าสู่ตลาดจากจุดไหน การเป็นผู้รับเหมาติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปขนาดเล็กใช้เงินทุนเริ่มต้นไม่สูงมาก เมื่อเทียบกับการลงทุนสร้างโซลาร์ฟาร์มขนาดใหญ่ที่ต้องใช้เงินทุนมหาศาล ธุรกิจรายเล็กจึงเริ่มต้นได้จริงโดยไม่ต้องรอเงินทุนก้อนใหญ่
ต้องมีความรู้ด้านวิศวกรรมไฟฟ้าโดยเฉพาะไหม
ช่วยได้มากถ้ามีพื้นฐาน แต่ไม่ใช่เงื่อนไขบังคับเสมอไป มีหลักสูตรอบรมระยะสั้นหลายแห่งที่สอนตั้งแต่พื้นฐานสำหรับผู้ที่มีพื้นฐานช่างไฟฟ้าทั่วไปอยู่แล้ว และบางธุรกิจก็เลือกร่วมมือกับวิศวกรมืออาชีพแทนการทำเองทุกขั้นตอน
พลังงานหมุนเวียนจะยังเป็นเทรนด์ต่อไปอีกนานแค่ไหน
จากทิศทางการลงทุนระดับโลกที่ยังคงเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมที่หลายประเทศประกาศไว้ในระยะยาว แนวโน้มนี้ไม่ใช่กระแสระยะสั้นที่จะจางหายไปเร็วๆ นี้ แต่เป็นทิศทางเชิงโครงสร้างที่คาดว่าจะดำเนินต่อไปอีกหลายปี
พลังงานหมุนเวียนกำลังก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในกลุ่มธุรกิจดาวรุ่งที่แท้จริงของไทยในปี 2026 ไม่ใช่แค่เพราะกระแสรักษ์โลกที่พูดกันสวยหรู แต่เพราะมีเม็ดเงินลงทุนจริง มีความต้องการที่เติบโตต่อเนื่อง และไทยเองก็มีศักยภาพทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติและพื้นฐานอุตสาหกรรมที่พร้อมต่อยอดได้จริง ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจขนาดใหญ่ที่พร้อมลงทุนสร้างโซลาร์ฟาร์มขนาดมหึมา หรือธุรกิจขนาดเล็กที่แค่อยากเริ่มต้นจากการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปให้ลูกค้าในพื้นที่ ต่างก็มีที่ยืนในสนามนี้ได้ทั้งนั้น สิ่งสำคัญคือการมองเห็นโอกาสตั้งแต่วันนี้ ก่อนที่ตลาดจะแออัดไปด้วยผู้เล่นที่มองเห็นโอกาสเดียวกันนี้เช่นกัน เหมือนกับเรื่องราวของช่างไฟฟ้าที่เล่าไว้ข้างต้น จุดเริ่มต้นไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่ แค่เริ่มจากการเรียนรู้ทักษะใหม่สักอย่าง แล้วค่อยๆ ขยับขยายไปตามจังหวะของตัวเอง คลื่นพลังงานหมุนเวียนกำลังซัดเข้าฝั่งแล้วจริงๆ คำถามที่เหลือมีแค่ว่า ใครจะเป็นคนที่พร้อมยืนรับคลื่นลูกนี้ก่อนกัน
